Carnivore diyeti, et ve hayvansal ürünler dışında hiçbir gıda tüketmeyen oldukça kısıtlayıcı bir diyet modelidir. Savunucuları, bu diyeti uygulamanın kilo kaybı, ruh hali düzelmesi, kan şekeri düzenlenmesi ve bazı sağlık sorunları üzerinde faydalı etkiler yarattığını iddia etse de, mevcut bilimsel veriler bu iddiaları doğrulayan bir çalışma bulunmadığını göstermektedir. Uzun vadede sağlıksız sonuçlar doğurabileceği düşünülmektedir.
Carnivore Diyeti Nedir?
Carnivore diyeti, sadece et, balık, yumurta ve sınırlı miktarda süt ürünleri tüketmeyi içerir. Meyve, sebze, baklagil, tahıl, kuruyemişler ve tohumlar gibi bitkisel besinler yasaktır. Diyetin savunucuları, insan atalarının çoğunlukla et ve balık tükettiği ve günümüzdeki kronik hastalıkların yüksek karbonhidratlı diyetlerden kaynaklandığı görüşündedir.
Carnivore diyeti, keto ve paleo gibi diğer düşük karbonhidratlı diyetlerden farklı olarak karbonhidrat alımını tamamen sıfırlamayı hedefler.
Carnivore Diyeti Nasıl Uygulanır?
Carnivore diyeti, yalnızca et, balık, yumurta, bazı süt ürünleri ve az miktarda düşük laktozlu süt ürünleri içerir. İhtiyaç duyulan tüm besinler et ve hayvansal ürünlerden sağlanır.
Tüketilebilecek gıdalar arasında şunlar bulunur:
- Et: Sığır eti, tavuk, domuz eti, kuzu, hindi
- Balık: Somon, sardalya, beyaz balık
- Organ etleri: Karaciğer, böbrek, işkembe, kalp, beyin
- Diğer hayvansal ürünler: Yumurta, tereyağı, domuz yağı, kemik iliği, kemik suyu
- Düşük laktozlu süt ürünleri: Az miktarda sert peynir, krema
- Diğer hayvansal ürünler: yumurta, domuz yağı, kemik iliği, kemik suyu, vb.
- Su
Diyetin bazı savunucularına göre, karbonhidrat içermeyen tuz, karabiber ve baharatlara izin verilir.
Ayrıca, bazı kişiler yoğurt, süt ve yumuşak peynir tüketmeyi tercih etse de bu besinler genellikle karbonhidrat içerikleri nedeniyle diyete dahil edilmez.
Tüketilmesi tavsiye edilmeyen besinler:
- Sebzeler (brokoli, karnabahar, patates vb.)
- Meyveler (elma, çilek, muz vb.)
- Tahıllar (pirinç, buğday, ekmek vb.)
- Baklagiller, kuruyemişler ve tohumlar
- Kuruyemişler ve tohumlar: badem, kabak çekirdeği, ayçiçeği çekirdeği, fıstık vb.
- Tahıllar: pirinç, buğday, ekmek, kinoa, makarna vb.
- Alkol: bira, şarap, likör vb.
- Şekerler: sofra şekeri, akçaağaç şurubu, esmer şeker vb.
- Su dışındaki içecekler: soda, kahve, çay, meyve suyu vb.
Bazı kişiler bu besinlerden bazılarını tüketirken, katı bir carnivore diyeti bu besinlere izin vermez. Carnivore diyetinin savunucuları, su ve kemik suyu içmenin önemli olduğunu vurgularken, bitkisel çaylar, kahve ve meyve suyu gibi içecekler yasaktır. Carnivore diyet planları, kalori alımı, porsiyon boyutları veya günde kaç öğün veya atıştırmalık yeneceği konusunda çok az öneri sunar. Diyetin çoğu savunucusu, istediğiniz sıklıkta yemek yemenizi önerir.
Carnivore Diyeti Kilo Vermeye Yardımcı Olur Mu?
Carnivore diyeti, yüksek protein ve düşük karbonhidrat içeriği nedeniyle kısa vadede kilo kaybına yardımcı olabilir. Protein ve yağlar, daha uzun süre tok hissetmenizi sağlar, bu da kalori alımının azalmasına yol açabilir. Ayrıca, protein metabolizma hızını artırabilir.
Ancak, uzun vadeli etkiler hakkında herhangi bir bilimsel çalışma bulunmamaktadır. Unutulmamalıdır ki kalıcı kilo kontrolü için en önemli faktörlerden biri, diyetin sürdürülebilirliğidir. Diyetin, yeterli ve dengeli miktarda makro ve mikro besinleri karşılaması önemlidir.
Carnivore Diyetinin Avantajları
Carnivore diyeti, otoimmün hastalıklar ve sindirim sorunları yaşayan kişilerde bazı iyileşmeler gösterdiği iddiaları ile dikkat çekmiştir. Bu diyette, yaygın alerjenler (buğday, soya, fındık vb.) ortadan kaldırıldığı için bazı kişiler sindirim sorunlarında rahatlama yaşadıklarını belirtmektedir.
Ayrıca, yüksek işlenmiş karbonhidratların ve şekerli gıdaların diyetten çıkarılması, kan basıncı ve kardiyovasküler sağlık üzerinde kısa vadede olumlu etkiler yapabilir. Ancak, uzun vadeli etkisi hakkında herhangi bir çalışma bulunmamaktadır
Rafine karbonhidratları ve şekerli yiyecekleri sınırlamak genellikle diyabeti kontrol etmek için önerilir. Ancak, carnivore diyetinde karbonhidratların tamamen ortadan kaldırılması diyabet yönetimi için önerilmez veya gerekli değildir. Bunun yerine, kan şekerinde ani yükselmelere neden olmayan, lif içeriği yüksek, sağlıklı karbonhidratların daha az miktarda tüketilmesi önerilir.
Carnivore Diyetinin Dezavantajları
Carnivore diyetinin ciddi dezavantajları vardır:
- Besin eksiklikleri: Meyve, sebze ve tahılların eksikliği, bazı vitamin ve minerallerin yetersiz alımına yol açabilir. Bu durum uzun vadede sağlık sorunlarına neden olabilir.
- Yüksek doymuş yağ ve sodyum alımı: Etler, özellikle işlenmiş etler, yüksek doymuş yağ ve sodyum içerir. Bu da kalp hastalıkları, yüksek tansiyon ve böbrek sorunları riskini artırabilir.
- Lif eksikliği: Lif, sindirim sağlığını destekler ve bağırsak sağlığı için önemlidir. Etçil diyetler, lif içermediği için kabızlık gibi sorunlara yol açabilir.
- Kanser riski: Yüksek miktarda kırmızı et ve işlenmiş et tüketimi, bazı kanser türlerinin riskini artırabilir.
Sonuç
Carnivore diyeti, kısa vadede bazı faydalar sağlayabilir, ancak uzun vadeli sağlık üzerindeki etkileri belirsizdir. Sağlıklı bir diyette tüm besin gruplarından dengeli bir şekilde faydalanmak önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), sağlıklı beslenmeyi meyve, sebze, baklagiller, kuruyemişler ve tam tahıllarla desteklenen bir diyet olarak tanımlar. Ayrıca, bol miktarda sebze ve meyve tüketmek, yaşam kalitesi ve refah düzeyi ile güçlü bir şekilde ilişkilidir.
Bu tür agresif diyetleri uygulamadan önce, mutlaka bir sağlık uzmanına danışmanız önerilir.
Yazar: Diyetisyen Duygu İpekçi
Kaynakça
- Mujcic, R., & J Oswald, A. (2016). Evolution of Well-Being and Happiness After Increases in Consumption of Fruit and Vegetables. American journal of public health, 106(8), 1504–1510.
- World Health Organization. (2020, November 17). Healthy diet. World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet
- Sacks, F. M., et al., & American Heart Association (2017). Dietary Fats and Cardiovascular Disease: A Presidential Advisory From the American Heart Association. Circulation, 136(3), e1–e23.
- Zhao, Z., Yin, Z., & Zhao, Q. (2017). Red and processed meat consumption and gastric cancer risk: a systematic review and meta-analysis. Oncotarget, 8(18), 30563–30575.
- Marcason, Wendy (2010).What Is the Anti-Inflammatory Diet? Journal of the American Dietetic Association, Volume 110, Issue 11, 1780
- Boeing, H., et al., (2012). Critical review: vegetables and fruit in the prevention of chronic diseases. European journal of nutrition, 51(6), 637–663. h
- Malta, D.,et al., (2018). High sodium intake increases blood pressure and risk of kidney disease. From the Science of Salt: A regularly updated systematic review of salt and health outcomes (August 2016 to March 2017). Journal of clinical hypertension (Greenwich, Conn.), 20(12), 1654–1665.
- Everyday Health. (2023, Temmuz 10). The carnivore diet: Benefits, risks, food list & more. Everyday Health. https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/carnivore-diet-benefits-risks-food-list-more/
- Healthline. (2023, Ocak 26). Carnivore diet: Benefits, downsides, and meal plan. Healthline. https://www.healthline.com/nutrition/carnivore-diet#downsides