İshal, bağırsakların normalden daha hızlı çalışarak sulu dışkılama durumu oluşturmasıdır. Bu süreçte vücut sıvı ve elektrolit kaybeder, bu nedenle beslenme oldukça önemlidir. Hem çocuklar hem de yetişkinler için uygun beslenme, ishali hafifletmeye ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olabilir.
İshal, birçok sebepten gelişebilir; en basitinden havaların soğumasıyla üşütebilirsiniz, bakteri veya hastalık kaynaklı( ülseratif kolit, İBS veya chorns gibi) olabilir. Sebepleri çok çeşitli olduğu için sıklığını ve süresini takip etmelisiniz. İshal saatler veya günler içinde gelişip kendini sınırlıyorsa akut ishal, iki hafta boyunca devam ediyorsa persistan ishal, 1 ay veya daha fazla sürüyorsa kronik ishal olarak tanımlanır. Sağlık durumu ihmal edilmemeli, bu nedenle doktora başvurmak önemlidir.
Yetişkinlerde İshal Durumunda Beslenme
- Vücudunuzun kaybettiği suyu yerine koymak çok önemlidir. Su tüketiminizi artırmaya çalışın. Su kaybı ve emilim sorunları nedeniyle elektrolit kaybı da yaşanabilir. Sodyum ve potasyum gibi elektrolitlerin kaybı halsizliğe yol açabilir. Muz, haşlanmış patates tüketebilirsiniz.
- Çiğ sebzeler, kepekli tahıllar ve baklagiller gibi lif oranı yüksek yiyecekler, bağırsakları zorlayarak ishali artırabilir. Bu nedenle ishali hafifletene kadar lif alımını sınırlamalısınız. Tam tahıllı ekmek yerine bu süreçte beyaz ekmek tercih edebilirsiniz. Beyaz ekmek önerisine şaşırmış olabilirsiniz nedeni tam tahıllı ekmeklerin lif miktarının yüksek olması, bağırsakları çalıştırarak ishali artırabilir.
- Yoğurt ve kefir gibi probiyotik içeren besinler bağırsak florasını düzenlemeye yardımcı olabilir. Yoğurdun fermantasyonu sırasında laktoz miktarı azaldığı için ishalde tercih edilebilir. Özellikle şeker ilavesiz kefir ve yoğurtları tercih etmenizi önerebilirim. Probiyotik takviyesi almak istiyorsanız içeriği çok önemlidir ve doktorunuza danışmalısınız.
- Yağlı ve baharatlı yiyeceklerin sınırlandırmaya çalışınız. Bu tür yiyecekler mide ve bağırsakları tahriş edebilir, bu nedenle ishali şiddetlendirebilir.
Çocuklarda İshal Durumunda Beslenme
Çocuklarda okulların başlamasıyla ve havaların soğumasıyla hastalıkların artması klasikleşmiş bir durum diyebiliriz. Hastalık dönemlerinde ishal bir bulgu olarak görülebilir. İshal sırasında çocukların beslenmesine dikkat etmek, iyileşme sürecini hızlandırabilir.
- Çocuğunuzun bol miktarda sıvı almasını sağlamak çok önemlidir.Su tüketimini takip edebilirsiniz.
- Anne sütü alan bebeklerde ishal durumunda emzirmeye devam edilmelidir. Formül mama kullananlar için mama miktarı azaltılmamalıdır.
- Haşlanmış patates nişasta içeriği sayesinde su tutucu etkiye sahiptir. Yoğurt, fermantasyon sırasında laktoz miktarının azalması nedeniyle ishalde tercih edilebilir. Pirinç, glisin içeriği sayesinde su tutucudur; yoğurt ile karıştırarak tüketilebilir. Elma, şeftali, havuç ve muz, pektin içeriği nedeniyle önerilir.
- Eczanelerde bulunan çocuklara özel elektrolit solüsyonları, sıvı ve elektrolit dengesini sağlamaya yardımcı olabilir.
- Şekerli besinler ve meyve suları, bağırsaklarda sıvı çekerek ve fermantasyon sonucu bakterilerin çoğalmasına neden olarak ishali kötüleştirebilir.
- Eğer ishal 2 günden uzun sürerse, şiddetli karın ağrısı varsa ya da çocuklarda belirtiler 24 saatten fazla devam ederse mutlaka doktora başvurulmalıdır.
İshal sırasında doğru beslenme, vücudu destekleyerek iyileşme sürecini hızlandırabilir. Hem yetişkinlerde hem de çocuklarda sıvı kaybını önlemek, dengeli bir diyet uygulamak ve uygun yiyecekler seçmek ishali hafifletebilir. İshal durumunda tüketilebilecek hem soğuk zamanlarda içimizi ısıtacak o tarifi aşağıya ekliyorum. Afiyet olsun. Sağlıkla kalın!
Yoğurt Çorbası Tarifi
Malzemeler:
- 1 SB yy yoğurt
- 1 YK tam buğday un
- 1 adet yumurta sarısı
- 4 SB su
- 2 YK kuru pirinç
- 1 YK zeytinyağı
- Nane
Yapılışı:
- Bir tencereye yoğurdu, unu ve yumurta sarısını koyun. Malzemeleri bir çırpıcı yardımıyla iyice karıştırın.
- Karışıma 4 su bardağı suyu yavaş yavaş ekleyin, pürüzsüz bir kıvam alana kadar çırpmaya devam edin.
- Tencereyi orta ateşe alın ve pirinci ekleyin. Kaynayana kadar karıştırmayı ihmal etmeyin ki yoğurt kesilmesin.
- Çorba kaynamaya başladığında altını kısın ve pirinçler yumuşayana kadar pişirin.
- Son olarak tuz ve zeytinyağını ekleyin, birkaç dakika daha kaynatın.
- İsteğe bağlı olarak servis ederken üzerine nane serpebilirsiniz.
Yazar : Diyetisyen Özlem Nur Taşan
Kaynakça
Deng, Y., Misselwitz, B., Dai, N., & Fox, M. (2015). Lactose Intolerance in Adults: Biological Mechanism and Dietary Management. Nutrients, 7(9), 8020–8035. https://doi.org/10.3390/nu7095380
Brandt, K. G., Castro Antunes, M. M., & Silva, G. A. (2015). Acute diarrhea: evidence-based management. Jornal de pediatria, 91(6 Suppl 1), S36–S43. https://doi.org/10.1016/j.jped.2015.06.002
Duncanson, K., Williams, G., Hoedt, E. C., Collins, C. E., Keely, S., & Talley, N. J. (2024). Diet-microbiota associations in gastrointestinal research: a systematic review. Gut microbes, 16(1), 2350785. https://doi.org/10.1080/19490976.2024.2350785